Dit artikel is oorspronkelijk gepubliceerd op Speloptafel.nl en is het eerste deel van een driedelige serie.
Dit jaar bestaat de Nederlandse Spellenprijs 25 jaar. Van een publieksprijs in een klein zaaltje achteraf bij het Spellenspektakel, groeide de prijs uit tot iets wat vooral gezien moet worden als een keurmerk voor spellen.
Eind jaren ’90 zag de Nederlandse bordspellenwereld er nog heel anders uit, maar er zat wel verandering in. Mede door de doorbraak van Catan, kwamen er steeds meer Duitse kwaliteitsspellen naar Nederland.
“Maar toch was het behelpen”, zegt Ronald Hoekstra, die toen al een paar jaar de bordspellenwebsite Spelmagazijn runde. “Bordspellenclubs had je nauwelijks en daar was ook veel aandacht voor wargames. En ook bordspellenwinkels waren er nog veel minder.”
Maar hetgeen waar nog de meeste jaloezie om was, dat was toch wel de Spiel des Jahres. De Duitse spellenprijs gaf de spellenwereld bij onze oosterburen een sterke impuls. “Wij moesten het doen met de Speelgoed van het Jaarverkiezing, waar ook wat categorieën in zaten waar spellen in voorkwamen. Kijk maar naar de categorie 12-plus.”
Vlnr: Ronald Hoekstra, Erwin Broens en Peter Hein van Mulligen
“Op zich was het een goed jaar”, voegt Erwin Broens eraan toe. Broens zat achter de website die zich later zou ontwikkelen tot Bordspeler.nl. “Onder de genomineerden had je Tikal, van Kramer en Kiesling, Ra zat erbij van Knizia, de Veilingmeesters van Amsterdam van Jumbo. En wij als spellenliefhebbers zagen dat wel zitten. Totdat Tik-Tak-Boem uit de bus kwam.”
“Ik weet niet of mensen dat nog kennen, maar dat is een Trivia-spel”, zegt Peter-Hein van Spellengek. “Je kreeg vragen en die moest je beantwoorden. En als je het goede antwoord gaf, dan moest je een plastic bom doorgeven. En als de bom afging, had jij verloren. Maar dat was voor ons zo’n teleurstelling. Dan zijn er zoveel leuke spellen en dat wint zoiets.”
Rebellie
De verkiezing van Tik-Tak Boem bleek letterlijk de lont in het kruitvat. Een klein groepje spelliefhebbers, met onder meer Ronald, Peter Hein en Erwin, staken de koppen bij elkaar.
“Ik weet niet meer van wie het idee precies was”, zegt Peter Hein, “maar op een gegeven moment opperde iemand van ‘waarom roepen we zelf geen prijs in het leven?’.”
Na een nek-aan-nek-race leverde dat La Citta op als winnaar. “We waren eigenlijk wel tevreden”, glimlacht Ronald. “We hadden ruim honderd stemmers en een winnaar die we wel konden waarderen.”
Het zorgde ervoor dat alle betrokkenen het wel zagen zitten om in plaats van een spontane verkiezing iets definitiefs op poten te zetten. En daarmee was de Nederlandse Spellenprijs geboren. In de basis bleef het systeem hetzelfde: de jury schoof een aantal genomineerden naar voren en het publiek mocht de winnaars kiezen.
Vlnr: Johan Kuipers, Jonny de Vries (White Goblin Games) en Arno Quispel (Quined)
“We noemden ons ook wel de vakjury”, grijnst Erwin. “Dat vonden we wel stoer klinken. Maar er zaten mensen in de jury die wel wat ervaring hadden.”
“Maar het was wel pionieren in die tijd”, voegt Peter Hein er aan toe. “Een belangrijk probleem was dat we ook wat bekendheid wilden genereren. Het is leuk als een groepje van 100 tot 200 mensen die prijs serieus neemt. Maar uiteindelijk wil je dat het grote publiek die prijs ook omarmt. De hardcore spelliefhebbers hebben de prijs niet nodig. Maar je wilt juist het grote publiek een beetje sturing geven.”
Dat lag ook aan de jury zelf, geeft Ronald na afloop ook wel toe. “De spellen die we de eerste jaren nomineerden waren wel wat aan de zware kant. De jury bestond uit echte spellenliefhebbers. Op een gegeven moment zijn we naar de wacht lichtere spellen gegaan om daar het grote publiek mee te bereiken. En in 2013 hebben we dan ook twee categorieën gemaakt: de familieprijs en de expertprijs.
Ondertussen was de prijs van een publieksprijs ook in een juryprijs veranderd. De laatste verandering vond plaats in 2020. Toen kwam er een soort tussencategorie bij: de kennerscategorie. En zo is de werkwijze nog steeds: drie categorieën waar de jury nog altijd een winnaar uit kiest.
Dit is het eerste deel van een driedelige serie over de Nederlandse Spellenprijs, ter ere van het 25-jarig jubileum. Hieronder vind je links naar deel een en twee:
